Koorzang: een moeilijk concept!
Uit onderzoek blijkt dat jongens en mannen slecht vertegenwoordigd zijn in de koorwereld. Jongens- en mannenkoren zijn er in enkele decennia weg gekwijnd. Bovendien weten we nauwelijks hoeveel mannen- en jongenskoren er actief zijn in Vlaanderen. Hoe dan ook, het aantal actieve jongens- en mannenkoren is op één hand te tellen.
Deze negatieve evolutie tekent zich niet alleen in Vlaanderen af. Ze is terug te vinden in heel Europa en zelfs ver daarbuiten.Zingen is uitgegroeid tot een activiteit van en voor vrouwen en meisjes. De omkadering van de koren bestaat in hoofdzaak uit vrouwen. Kijk maar naar de rol van vrouwelijke coaches, componisten en dirigenten in de koorwereld.
Het is jammer vast te moeten stellen dat deze tendens heel moeilijk te keren valt.Zo heeft bijvoorbeeld het Antwerps Kathedraalkoor z’n werking drastisch moeten herzien om het voortbestaan van het koor te garanderen. Zelfs gerenommeerde ensembles zoals de Wiener Sängerknaben hebben grote moeite om voldoende nieuwe leden te vinden.
In de sport, het sociaal-cultureel werk en in andere maatschappelijke sectoren zien we een gezonde balans tussen vrouwen en mannen of tussen meisjes en jongens in het werkveld. In de koorwereld staat die genderbalans onder druk. Gemengde koren zijn permanent op zoek naar mannen. De plaatsen voor tenoren en bassen blijven al enkele decennia onderbemand.In het koorlandschap zijn er meer meisjes- en dameskoren actief dan jongens- en mannenkoren. Dat is een vreemde vaststelling en er zijn heel wat vragen te stellen rond die neergaande spiraal.
Waarom worden jongens steeds minder aangesproken door het concept ‘koor’ en in het bijzonder door het concept ‘jongenskoor’? Demografische evoluties spelen hierin wellicht een grote rol. De puberteit komt voor de huidige generaties jongens heel wat vroeger. De stemwisseling dient zich dus ook vroeger in de ontwikkeling van jongens aan. Die breuklijn maakt jongens onzeker. Door de afname van kerk- en schoolkoren is er minder instroom van jonge zangers in de koorwereld. (Koorzang, een miskende meerwaarde? Koenraad De Meulder, Vlaanderen. Kunsttijdschrift. Jaargang 57 – DBNL)
De negatieve uitstraling van de kerk zorgt er ook voor dat jonge zangers steeds minder kiezen voor een actieve werking in jongens- of schoolkoren. Die eeuwenoude band met parochies is de laatste jaren helemaal verbroken. De jongenskoren zijn hiervan het eerste slachtoffer. Jongens kiezen daarom gemakkelijk voor andere sociale activiteiten of voor meer individueel gerichte activiteiten. (Het imago van koorzingen in Vlaanderen | Koor&Stem)
Meisjes daarentegen engageren zich sneller en langduriger in de koorwereld. Zij krijgen de tijd om zich heel geleidelijk in te werken in het koor waarin zij actief zijn.
Zoeken naar een positieve koorervaring
Er is dus nog heel wat werk aan de winkel om de negatieve tendensen rond jongens en mannenkoren om te buigen tot een positieve ervaring. Enkele suggesties:
- Er is beperkt wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de afname van jongens- en mannenkoren in Vlaanderen. De studie van Europa Cantat rond ‘zangers en zangkoren’ kan ons hier zeker bij helpen. (Koorzang, een miskende meerwaarde? Koenraad De Meulder, Vlaanderen. Kunsttijdschrift. Jaargang 57 – DBNL, Uit de oude doos: Jongenskoren – ZINGmagazine)
- De koorwereld heeft een actieplan nodig om een nieuwe strategie te ontwikkelen rond het zingen met jongens en mannen.
- In de opleiding en nascholing voor dirigenten kan er meer aandacht gaan naar de coaching en begeleiding van jongens- en mannenkoren.
- Er is nood aan ontwikkeling van nieuw repertoire voor jongens- en mannenkoren. Componisten, coaches, dirigenten en muziekuitgevers kunnen hier samen werk van maken.
Welkom in KOORLINK voor seizoen 25-26
Het bestuur van KOORLINK focust daarom z’n programmatie voor het seizoen 2025-2026 op de werking van jongens en mannenkoren. Zij zullen regelmatig te gast zijn in de geplande koorconcerten van het volgend seizoen.
Tijdens het eerste concert op 28 september 2025 luisterden we naar het Jongenskoor Villanella, o.l.v. Gitte Verlinden.
Op 2 november 2025 staan twee mannenkoren op het podium: Schola Gregoriana Cantabo o.l.v. Werner Truyens en het Mannenkoor Kratzfuss o.l.v. Philippe Souvagie.
In 2026 sluiten een jongenskoor én een mannenkoor de rij: het Mannenkoor Terpander o.l.v. Koen Vits en Flanders Boys Choir o.l.v. Dieter Van Handenhoven.
Op de website van KOORLINK vind je hierover meer: www.koorlink.be
Koenraad De Meulder
Bestuurder KOORLINK
